Επιλεκτική Αλαλία: Όταν η Σιωπή δεν είναι Επιλογή, αλλά Φόβος

Γράφει η Βλόντζου Αριάδνη, BSc Speech and Language Therapy, University of Patras ariadnevlo@gmail.com , 6932337289

Πολλοί γονείς περιγράφουν το παιδί τους ως κοινωνικό, οµιλητικό και γεµάτο ζωντάνια µέσα στο σπίτι. Ωστόσο, µόλις περάσουν το κατώφλι του σχολείου ή βρεθούν µπροστά σε ξένους, το παιδί «παγώνει». Δεν πρόκειται για πείσµα, ούτε για κακή συµπεριφορά. Πρόκειται για την Επιλεκτική Αλαλία.

Τι ακριβώς είναι η Επιλεκτική Αλαλία;

Η επιλεκτική αλαλία είναι µια αγχώδης διαταραχή στην οποία το παιδί δεν µπορεί να µιλήσει σε συγκεκριµένα κοινωνικά πλαίσια (π.χ. στο σχολείο), παρόλο που σε άλλα πλαίσια µιλάει κανονικά (π.χ. στο σπίτι µε τους γονείς).

Σηµαντικό: Το παιδί δεν «επιλέγει» να µη µιλήσει µε την έννοια της άρνησης. Το σώµα του βιώνει µια κατάσταση «παγώµατος» παρόµοια µε το stage fright (τρακ), η οποία καθιστά τη φωνή του κυριολεκτικά απρόσιτη εκείνη τη στιγµή.

Πώς θα την αναγνωρίσετε; (Κόκκινες Σηµαίες)

Η έγκαιρη αναγνώριση είναι το «κλειδί» για να µην παγιωθεί η σιωπή ως µοτίβο συµπεριφοράς. Προσέξτε τα εξής:

• Διάρκεια: Η δυσκολία επιµένει για περισσότερο από έναν µήνα (εξαιρείται ο πρώτος µήνας στο νηπιαγωγείο που θεωρείται περίοδος προσαρµογής).

• Αντίθεση: Το παιδί είναι οµιλητικό στο σπίτι, αλλά απόλυτα σιωπηλό στο σχολείο ή σε κοινωνικές εκδηλώσεις.

• Σωµατική γλώσσα: Όταν καλείται να µιλήσει, το παιδί µπορεί να δείχνει ανέκφραστο, να αποφεύγει τη βλεµµατική επαφή ή να έχει πολύ άκαµπτη στάση σώµατος.

• Επικοινωνία µέσω τρίτων: Συχνά ψιθυρίζει στο αυτί του γονέα για να µεταφέρει ένα µήνυµα σε κάποιον άλλον.

Η Δύναµη της Διεπιστηµονικής Οµάδας

Η αντιµετώπιση της επιλεκτικής αλαλίας δεν είναι δουλειά ενός µόνο ειδικού. Χρειάζεται η συνεργασία Ψυχολόγου και Λογοθεραπευτή για να καλυφθούν όλες οι πτυχές του παιδιού.

Γιατί και οι δύο;

Γιατί αν αντιµετωπίσουµε µόνο το άγχος (Ψυχολόγος), το παιδί µπορεί να εξακολουθεί να νιώθει «άβολα» µε τη φωνή του. Αν δουλέψουµε µόνο την οµιλία (Λογοθεραπευτής), το παιδί µπορεί να πιεστεί συναισθηµατικά. Μαζί, χτίζουν µια γέφυρα ασφάλειας.

Πρακτικές Συµβουλές για Γονείς & Φροντιστές

1. Μην πιέζετε για οµιλία: Φράσεις όπως «Πες ευχαριστώ στον κύριο» ή «Γιατί δεν µιλάς;» αυξάνουν το άγχος και επιδεινώνουν το πρόβληµα.

2. Μειώστε την πίεση της απάντησης: Αντί για ερωτήσεις που απαιτούν απάντηση, κάντε σχόλια. Αντί για «Τι έκανες στο σχολείο;», πείτε «Φαίνεται πως πέρασες όµορφα σήµερα µε τις ζωγραφιές».

3. Δώστε χρόνο: Περιµένετε 5-10 δευτερόλεπτα αφού πείτε κάτι. Τα παιδιά µε επιλεκτική αλαλία χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να επεξεργαστούν την κοινωνική αλληλεπίδραση.

4. Επιβραβεύστε την προσπάθεια, όχι µόνο το αποτέλεσµα: Αν το παιδί δείξει κάτι µε το χέρι ή γνέψει, αποδεχτείτε το µε χαµόγελο. Είναι η αρχή της επικοινωνίας!

Συµπέρασµα

Η επιλεκτική αλαλία είναι µια πρόκληση, αλλά µε τη σωστή υποστήριξη η πρόγνωση είναι εξαιρετική. Το παιδί δεν είναι «δύσκολο» ή «περίεργο»· είναι ένα παιδί που χρειάζεται να νιώσει ασφαλές για να αφήσει τη φωνή του να ακουστεί.