Σχεδόν από όταν ξεκίνησα αυτό το ταξίδι συνεργασίας μου με παιδιά και τις οικογένειές τους, ένα αίτημα που επανέρχεται σε πολλές συνεδρίες είτε στο playroom είτε από τους γονείς, είναι η οριοθέτηση! Ένα φλέγον θέμα για κάθε άνθρωπο στην σημερινή εποχή που βομβαρδίζεται διαρκώς από τα social media και από τοξικές σχέσεις, αλλά και ένα μείζον ζήτημα που απασχολεί τους γονείς.
Τι είναι λοιπόν η οριοθέτηση και τα όρια;
Τα όρια είναι νοητές γραμμές που διέπουν την συμπεριφορά μας και σκοπό έχουν να κατοχυρώσουν την ασφάλεια, την ψυχική ηρεμία, την γαλήνη και τον σεβασμό όλων. Όταν πρόκειται για την οικογένεια και τα παιδιά, είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι τα όρια δεν μπαίνουν για να τιμωρήσουν αλλά να βοηθήσουν το παιδί να είναι ασφαλές και να σέβεται τον εαυτό του και τους άλλους. Άρα είναι σημαντικό να υιοθετήσουμε αυτή την εσωτερική στάση βοήθειας και σεβασμού, έτσι ώστε να είμαστε εμείς οι ίδιοι τα πρότυπα που θα μεταδώσουν στα παιδιά μια αίσθηση ασφάλειας και σιγουριάς μέσα από τα όρια και έτσι θα τα ενθαρρύνουμε να δοκιμάσουν και να δοκιμαστούν, στο πλαίσιο πάντα που είναι ασφαλές.
Πώς βάζω όρια;
Οι συμπεριφορές που είναι αποδεκτές διαφέρουν από οικογένεια σε οικογένεια. Εστιάζουμε λοιπόν στην επιθυμητή συμπεριφορά και την επιβραβεύουμε όταν συμβαίνει, λαμβάνοντας πρωτίστως υπόψη μας τι μπορεί να κατανοήσει λεκτικά το παιδί και για πόσο μπορεί να συγκρατεί μια πληροφορία στη μνήμη του, αν χρειαστεί επαναλαμβάνω με ευγενικό και ήρεμο τρόπο τα όρια που συμφωνήσαμε. Η επιθυμητή συμπεριφορά χτίζεται σταδιακά και χρειάζεται εξάσκηση.
Στα νήπια και μικρότερα παιδιά είναι πολύ δόκιμη η χρήση «συνθημάτων», ενός ήχου δηλαδή, που όταν ακούγεται, σημαίνει ότι το παιχνίδι τελείωσε ή ήρθε η ώρα για φαγητό κλπ. Εξίσου σημαντικές είναι οι μεταβάσεις και οι «ιεροτελεστίες»/ρουτίνες, πχ ένα τραγούδι που λέμε κάθε βράδυ πριν πάμε για ύπνο, ή ένα συνθηματικό που κάνουμε με τα χέρια μας πριν ντυθούμε για το σχολείο. Είναι σημαντικό να εξηγούμε πάντα, με κατάλληλο τρόπο σύμφωνα με την ηλικία του παιδιού, γιατί πρέπει να γίνονται κάποια πράγματα, και να μην υιοθετούμε όσο γίνεται το «γιατί έτσι!», ή «το είπα και πρέπει να γίνει!». Με το να εξηγούμε τα όρια που βάζουμε καλλιεργούμε την κριτική σκέψη στο παιδί και σε βάθος χρόνου δημιουργούμε μια σχέση εμπιστοσύνης και αργότερα έναν ενήλικα με αυτοπεποίθηση και ανεξαρτησία!
Για πολλούς γονείς, το βάζω όρια σημαίνει είμαι αυστηρός, όμως δεν είναι έτσι. Τα όρια μπορούμε να τα βάλουμε με ήρεμο τρόπο, έπειτα από συζήτηση σε μια στιγμή χαλάρωσης και ιδανικά με την συμβολή του παιδιού, ειδικά στις μεγαλύτερες ηλικίες, καθώς ένα λάθος που κάνουν συχνά οι γονείς είναι ότι δεν εμπλέκουν τα παιδιά στην διαδικασία της οριοθέτησης, αντίθετα, περιμένουν από αυτά να συμφωνήσουν με τα δικά τους όρια και να προσαρμοστούν. Είναι πολύ πιο πιθανό να εφαρμόσουμε και να τηρήσουμε ένα όριο όταν έχουμε εμπλακεί στην δημιουργία αυτού.
Πολλοί γονείς όμως μου λένε: «Δεν έχω πάντα χρόνο να συζητήσω με το παιδί μου», ή «Όταν υπερβαίνει τα όρια και κάνει αταξίες δεν έχω πάντα την υπομονή που θα ήθελα» ή «Δεν έχεις δει στο σπίτι μας τι γίνεται, δεν με ακούει καθόλου!»
Ένα παιδί ανταποκρίνεται στις φωνές και τις απειλές απλώς και μόνο επειδή φοβάται. Δεν μαθαίνει κάτι με αυτό τον τρόπο και ίσα ίσα χαλάμε την σχέση μας μαζί του και η συμπεριφορά του δύσκολα θα αλλάξει έτσι, δημιουργώντας περισσότερη ένταση και έναν φαύλο κύκλο. Δεν θα μπορούμε πάντα να έχουμε τον χρόνο να συζητήσουμε με το παιδί και δεν θα μπορούμε πάντα να σεβόμαστε τα όρια ο ένας του άλλου, ωστόσο πρέπει να δούμε την συζήτηση και την οριοθέτηση σαν μια επένδυση μέσα στον χρόνο, που διασφαλίζει την ομαλή συμβίωση και τον σεβασμό όλων.
Τα όρια λοιπόν δεν έχουν σκοπό να εξουσιάσουν τον άλλο, όμως είναι απαραίτητα, γιατί μας διδάσκουν την αυτοσυγκράτηση, δομείται ένα πρόγραμμα μέσα στην καθημερινότητα μας και δημιουργείται μια αίσθηση ασφάλειας, καθώς το παιδί ξέρει τι να περιμένει.
Comments